لە سەردەمی مالیكی و عەبادیدا عێراق زۆرترین قەرزی كەوتووەتە سەر

هەر منداڵێکى عێراقى لەدایک دەبێت 3 هەزار دۆلار قەرزارە

07/11/2019 - 19:19 بڵاوکراوەتەوە لە ڕاپۆرت

لەگەڵ ئەو هەموو داهاتەى هەیبووە و ئێستاش یەکێکە لەو وڵاتانەى زۆرترین فرۆشى نەوتى هەیە، بەڵام عێراق بە جۆرێک کەوتووەتە ژێر قەرزەوە، هەر منداڵێکى تازە لەدایکبووى عێراق، لەنێوان 3 بۆ 4 هەزار دۆلار قەرزى لەسەرە.


د. ئەحمەد سەفار، بڕیاردەری لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق بە (باس)ى راگەیاند، عێراق کەوتووەتە ژێر بارى قەرزێکى زۆرەوە، گوتى: "ئەگەر ئێستا قەرزەکانى عێراق دابەشى سەر عێراقییەکان بکرێت، هەر یەکە و زیاتر لە 3 هەزار دۆلارى بەردەکەوێت، منداڵێکى تازە لەدایکبووى عێراق، 3 هەزار دۆلار قەرزى لەسەرە".


روونیشى کردەوە، لە وڵاتانى کەنداو، کە منداڵ لەدایک دەبێت حیسابی بانکیى بۆ دەکرێتەوە و پارەى هەیە، بەڵام بە گوتەى ئەو، لە عێراق دیمەنەکە رێک پێچەوانەیە، منداڵى عێراق بە قەرزارى لەدایک دەبێت.


ئەو پەرلەمانتارەى لیژنەى دارایى پێی وایە: "کێشەی عێراق ئەوەیە، تەنیا پشت بە یەک داهات دەبەستێت، ئەویش داهاتی نەوتە، نەوتیش جێگیر نییە و کاریگەرە بە دۆخی ئابووری و سیاسیی ناوچەکە، ئێستا عێراق زیاتر لە 124 ملیار دۆلار قەرزارە".


سایتى (دیونى عێراق)ى بڵاوى کردووەتەوە، جیاواز لە وڵاتانى تر، تازە لەدایکبووەکانى عێراق بە قەرزارى لەدایک دەبن، هاتووە: "هەر تازە لەدایکبوویەکى عێراق زیاتر لە 4 هەزار دۆلار قەرزى لەسەرە، هەموو ئەو قەرزاریەشى وا دەکات، بێ بەش بێت لە خزمەتگوزارییەکان و بیمەى تەندروستى و پەروەردە".


دکتۆرە سەلام سمێسم، شارەزاى بوارى ئابوورى ئاماژە بەوە دەکات: "بۆ دانەوەى قەرزەکانى سەرى، عێراق پێویستى بە 50 ساڵ هەیە".


دەشڵێت: "سیاسەتى هەڵە لە ئیدارەى ئابووریى وڵات، ئێمەى گەیاندووە بەو ئەنجامە، کە هیچ وڵاتێکى نەوتی لە ناوچەکە پێى نەگەیشتووە، قەرزەکانى عێراق بەسەر یەک کەوتوون و ساڵانەش سووەکان لە زیادبووندان".


بەپێى راپۆرتەکان، سوو و قیستى سەر قەرزەکانى عێراق بەگشتى پێویستى بە 127 ملیار دۆلار دەبێت.


سمێسم پێی وایە، سووى سەر قەرزەکان زیاتر دەبێت لە قەرزەکان، گوتى: "عێراق پێوستى بە 50 ساڵ هەیە بۆ دانەوەى قەرزەکانى، قەرزەکان بەرهەمى عێراق دەخۆن، بە جۆرێک دەبێت نەوت بفرۆشین بۆ دانەوەى قەرزەکان".


بەپێى راپۆرتى سندوقى دراوى نێودەوڵەتى، عێراق لە ساڵى 2013 تەنیا بڕى 73 ملیار و 100 ملیۆن دینار قەرزار بووە، لە ساڵى 2015 بووەتە 98 ملیار دۆلار، لە ساڵى 2016 بووەتە 114 ملیار و 600 ملیۆن دینار، لە ساڵى دواتر بووەتە 122 ملیار و 900 ملیۆن دۆلار و لە ساڵى 2018 گەیشتە 132 ملیار و 400 ملیۆن دۆلار.


هەندێک راپۆرتى ئابوورى ئاماژە بەوە دەکەن، ئەگەر سیاسەتى عێراق بەم جۆرە بەردەوام بێت، ئەوا قەرزەکان بەرز دەبنەوە بۆ 175 ملیار دۆلار.


ئەگەر بە لێکدانەوەى بیرکارى ئەو 175 ملیار دۆلارە دابەشى سەر 38 ملیۆن دانیشتووى عێراق بکرێت، ئەوە هەموو لەدایکبوویەکى عێراقى 4 هەزار و 500 دۆلار قەرزارە.


ئەحمەد سەفار جەخت دەکاتەوە، کێشە ئابوورییەکانی عێراق کێشەی گەورەن: "کێشەی بێکاری هەیە کە رەنگە رێژەکەی بگاتە 35%ی خەڵکی وڵاتەکە لەژێر هێڵی هەژارییەوە دەژین و 6 ملیۆن نەخوێندەوار هەن، چەندین کارگە لە کارکردن وەستاون و عێراق بووەتە بازاڕێک بۆ دەوڵەتەکانی نزیک و دوور. ژێرخانی ئابووریی عێراق هیچی نەماوە".


زیاتر گوتیشى: "بۆ نموونە، لە ساڵی 2003دا 48 ملیۆن دۆنم زەویی کشتوکاڵی هەبوو، کە بەکار دەهێنران و تا راددەیەک عێراق گەیشتبووە ئاستی خودبژێوی، بەڵام بەداخەوە ئێستا تەنیا نزیکەی 12 ملیۆن دۆنم ماوەتەوە و دۆخەکە بە شێوەیەکە کە سەرجەم کاڵا خۆراکییەکان لە دەوڵەتانی دراوسێ، یان لەدەرەوە هاوردە دەکرێن”.


سەفار پێی وایە، لەسایەی ئەم هەلومەرجەى لە عێراقدا هەیە، عێراق ناتوانێت بودجەکەی بۆ هێنانەدیی بەرەوپێشچوون لە ئابووریدا بەکار بهێنێت: "ئەوەی هەیە بودجەیەکە، کە نزیکەی سەرجەمی ئەم بودجەیە بۆ بەکاربردنە و تەرخان کراوە بۆ دەستەبەرکردنی مووچەی فەرمانبەران و هەموو ساڵێکیش ژمارەی فەرمانبەران زیاد دەکات، بەتایبەتی کە لایەنی تەشغیلی بەشی هەرە زۆری بودجەی گشتی پێکدەهێنێت".


لە سەردەمی نووری مالیكی و حەیدەرعەبادیدا عێراق زۆرترین قەرزی كەوتووەتە سەر و نزیكەی 450 ملیار دۆلاریش لەو ماوەیەدا بەفیڕۆ دراوە.


عەبدولڕەحمان مەشهەدانی، شارەزای ئابووری دەڵێ: "عێراق 43 ملیار دۆلاری بانکی ناوەندی قەرزارە و ساڵی رابردوو تەنیا چوار ملیاری لەو قەرزە داوەتەوە، جگە لەمەش، 66 ملیار دۆلاری تر قەرزی لەسەر هەیە، کە 40 ملیار دۆلاری قەرزی کوێت و سعوودیەیە، هی سەردەمی رژێمی بەعس، بەڵام 26 ملیارەکەی تر، قەرزە و لە 18 وڵات وەری گرتووە". ئەو شارەزایەی ئابووری جەخت دەکاتەوە، ساڵانە عێراق یەک ملیار دۆلار ئەو قەرزە دەداتەوە، ئەمە جگە لەو سووەی دەچێتە سەر قەرزەکان.

 


logo

Copyright ©2019 Basnews.com. All rights reserved